Chauffeurs snappen niet meer hoe hun loon wordt bepaald, en stappen naar de rechter

Uber-chauffeurs uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn een rechtszaak begonnen tegen het bedrijf. De klacht is simpel: een algoritme bepaalt hoeveel ze per rit verdienen, en niemand kan ze vertellen waarom het bedrag is wat het is. Twee chauffeurs, dezelfde rit, verschillend loon. Vraag je het uit, dan krijg je geen antwoord dat ergens op slaat.

Dat is precies waarom dit verhaal verder gaat dan een geschil tussen een taxibedrijf en zijn chauffeurs. Steeds meer werk wordt niet meer door een leidinggevende ingedeeld, maar door software die knopen doorhakt over wie welke rit krijgt, welke klant je aan de lijn hebt, en wat je daarvoor betaald krijgt. Bij Uber is dat nu zichtbaar, maar het principe zit ook achter de schermen bij bezorgdiensten, in logistieke planning en bij sommige callcenters.

Het punt waar chauffeurs op vastlopen is niet dat een computer meebeslist. Het is dat niemand het kan uitleggen. Een leidinggevende kun je vragen "waarom verdien ik minder dan mijn collega". Een algoritme geef je die vraag niet zomaar terug. En als een bedrijf zelf niet kan reconstrueren hoe een bedrag tot stand komt, dan is er ook niemand die het kan corrigeren als het misgaat.

Dat gebrek aan uitlegbaarheid raakt iets dat breder speelt. Uit onderzoek blijkt dat driekwart van de Nederlanders naast AI in klantcontact toch een mens wil kunnen bereiken. Niet omdat AI per se slechter werk levert, maar omdat mensen willen kunnen navragen, tegenspreken, corrigeren. Zodra een systeem beslissingen neemt die je portemonnee raken, wil je weten waarom. Dat is niet vreemd, dat is de basis van vertrouwen op je werk.

Voor werkgevers die met flexwerk of zzp'ers werken, is dit een concrete waarschuwing. Als je beloning, planning of beoordeling laat lopen via een systeem dat je zelf niet volledig kunt uitleggen, dan koop je een risico. Niet alleen juridisch, al is dat inmiddels ook actueel, maar ook in vertrouwen. Mensen die niet snappen waarom ze krijgen wat ze krijgen, gaan zoeken naar een andere werkgever waar dat wel helder is.

Voor wie op zoek is naar werk waar beloning per rit, per taak of per uur wordt bepaald door een systeem, is de vraag simpel: kan iemand mij uitleggen hoe dit bedrag is berekend? Krijg je daar geen duidelijk antwoord op, dan weet je meteen iets over de organisatie waar je in stapt.

Bij Will Werk zoeken we voor onze klanten mensen voor werk waar een mens nog uitlegt wat je verdient en waarom.