De mondigste collega verdient niet per se het meest, maar niemand kan het uitleggen

Een derde van de werkende Nederlanders denkt dat de collega met de grootste mond het hoogste salaris binnenhaalt. Niet de collega die het meeste werk verzet. Niet degene die het langste meeloopt. Degene die het hardst durft te vragen.

Dat is geen leuk weetje voor bij de koffie. Het is een signaal dat er iets grondig mis is met hoe bedrijven over beloning communiceren. Als een derde van je personeel denkt dat salaris een onderhandelingsspelletje is in plaats van een eerlijk systeem, dan geloven ze niet meer dat hun werk telt. Dat knaagt, ook als het niet klopt.

En het gaat verder dan salaris alleen. Diezelfde onduidelijkheid speelt bij beoordelingen en doorgroeimogelijkheden. Mensen weten vaak niet waarom een collega wel een promotie kreeg en zij niet. Ze weten niet op welke schaal ze zitten en wat er nodig is om een stap hoger te komen. Waar geen uitleg is, vult iedereen de leegte zelf in. En dat wordt al snel: degene die zich het beste verkoopt, wint.

Voor werkgevers is dit niet langer alleen een sfeerkwestie. Er komen regels voor loontransparantie aan, en die vragen om meer dan een lijstje met salarisschalen op het intranet. Straks moet je kunnen uitleggen waarom twee mensen die hetzelfde werk doen, of werk van gelijke waarde, verschillend worden betaald. Niet in vage termen over ervaring of inzet, maar concreet. Kun je dat niet, dan sta je met lege handen als iemand ernaar vraagt.

Dat is een ander gesprek dan de meeste bedrijven nu voeren. Salarisschalen publiceren is het makkelijke deel. Het lastige deel is uitzoeken of je eigen systeem wel klopt. Zijn de verschillen tussen mensen te herleiden tot functie, ervaring en resultaat? Of is er ergens een collega die gewoon vaker om een verhoging heeft gevraagd en die kreeg, zonder dat er een onderbouwing tegenover stond?

Voor werkzoekenden is dit ook relevant, al gaat het nu nog niet ver genoeg om er in een sollicitatiegesprek op te kunnen leunen. Wat je wel kunt doen: vragen hoe een bedrijf salaris en beoordelingen regelt, voordat je tekent. Is er een schaal? Is er een duidelijk gesprek over wat groei betekent, of blijft het bij een vage belofte? Een werkgever die dat helder kan uitleggen, heeft waarschijnlijk ook zijn zaken op orde als het straks verplicht wordt.

Het scheve beeld dat een derde van Nederland heeft, verdwijnt niet vanzelf met een nieuwe wet. Dat verdwijnt pas als bedrijven zelf uitleggen hoe beloning werkt, voordat iemand ernaar hoeft te vragen. Tot die tijd blijft de mondigste collega in het voordeel, gewoon omdat niemand het tegendeel kan aantonen.