Driekwart van de piloten valt weleens in slaap tijdens de vlucht

Driekwart van de piloten bij Europese luchtvaartmaatschappijen valt weleens in slaap in de cockpit. Een kwart is weleens te moe om te vliegen, maar meldt zich dan niet ziek. Dat blijkt uit onderzoek van de brancheorganisatie voor Europese piloten.

Even laten bezinken. Dit gaat niet over een vermoeide kantoormedewerker die een extra kop koffie pakt. Dit gaat over mensen die honderden passagiers door de lucht sturen, terwijl ze eigenlijk niet scherp genoeg zijn om dat te doen. En ze zeggen er niets over.

Waarom niet, zegt het onderzoek niet met zoveel woorden. Maar het patroon is bekend van andere beroepen met nachtdiensten, vroege starts en strakke roosters: je voelt je moe, je twijfelt of je het meldt, en dan ga je toch. Soms omdat je denkt dat een collega het dan moet overnemen. Soms omdat je bang bent dat het je wordt aangerekend. Soms gewoon omdat het nooit normaal voelt om te zeggen: ik kan dit nu niet.

Dat mechanisme speelt niet alleen in de cockpit. Een beveiliger die een nachtdienst draait. Een chauffeur die een vroege rit heeft. Een verpleegkundige, een machinist, een ploegenwerker in de bouw. Overal waar roosters het lichaam dwingen tegen zijn ritme in, ontstaat dezelfde vraag: durf je te zeggen dat je te moe bent, of ga je toch?

Voor werkgevers is dit geen ver-van-mijn-bedshow. Als driekwart van een beroepsgroep met deze verantwoordelijkheid weleens wegdommelt tijdens het werk, dan is de vraag niet of het bij jouw bedrijf ook gebeurt. De vraag is of mensen het bij jou durven zeggen. Een ziekmelding voor moeheid moet net zo normaal zijn als een ziekmelding voor griep. Als dat niet zo is, dan heb je een cultuurprobleem, geen personeelsprobleem.

Voor wie op zoek is naar werk is dit een vraag om te stellen bij een sollicitatiegesprek, zeker bij functies met nachtdiensten of vroege diensten. Wat gebeurt er als je een dienst niet kunt draaien omdat je uitgeput bent? Wordt dat begrepen, of word je scheef aangekeken? Het antwoord zegt meer over een werkgever dan welke vacaturetekst dan ook.

Het onderzoek gaat over piloten, maar de les is breder. Moeheid die je niet mag uitspreken, verdwijnt niet. Die verplaatst zich naar de cockpit, de vrachtwagen, de werkvloer. Een bedrijf dat dat serieus neemt, merkt het aan minder uitval, niet aan meer.