Wet DBA levert 42 procent minder opdrachten op voor zzp'ers met een hoge opleiding

42 procent minder opdrachten. Zoveel minder werk krijgen hoogopgeleide zzp'ers sinds de Wet DBA strenger wordt gehandhaafd. Dat staat in cijfers van MKB Servicedesk. Geen kleine bijstelling, maar bijna een halvering.

De wet moest schijnzelfstandigheid aanpakken. Mensen die eigenlijk werknemer zijn, maar als zzp'er werken omdat dat voor de opdrachtgever goedkoper is. Dat probleem bestaat, en de wet pakt het aan. Maar de mensen die nu buiten de boot vallen zijn niet de kwetsbare zzp'ers zonder onderhandelingspositie. Het zijn juist de hoogopgeleide specialisten. Interim-managers, IT-consultants, projectleiders. Mensen die bewust voor het zzp-schap kozen en er goed van rondkwamen.

Bedrijven durven het risico niet meer te nemen. Een opdracht aan een zzp'er die achteraf als verkapt dienstverband wordt bestempeld, kan een naheffing en boete opleveren. Dus wordt de keuze simpel: geen zzp'er inhuren, of alleen via een tussenpartij die het risico overneemt. Voor de zzp'er zelf betekent dat: minder opdrachten, of dezelfde opdracht met een schakel ertussen die een deel van het tarief opstrijkt.

Het gekke is dat de wet dit probleem niet had voor ogen. De Wet DBA is bedoeld om oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden tegen te gaan, niet om ervaren specialisten uit de markt te drukken. Maar handhaving kijkt naar de vorm van de samenwerking, niet naar wie er eigenlijk beschermd moet worden. Een zzp'er die al vijftien jaar zelfstandig werkt en zelf zijn tarief bepaalt, loopt tegen dezelfde regels aan als iemand die eigenlijk gewoon in loondienst hoort.

Voor werkgevers is dit een reëel probleem. Specialistische kennis voor een project van een paar maanden inhuren wordt lastiger, terwijl vaste dienstverbanden voor zulke klussen vaak niet passen. Wie nu een zzp'er wil inschakelen, doet er goed aan de opdracht vooraf goed vast te leggen: wat wordt er geleverd, hoeveel zeggenschap heeft de opdrachtgever over hoe het werk wordt gedaan, en werkt de zzp'er ook voor anderen. Hoe minder dat lijkt op een dienstverband, hoe kleiner het risico.

Voor zzp'ers zelf verandert het speelveld. Wie voorheen rechtstreeks bij opdrachtgevers binnenkwam, merkt dat bedrijven nu liever via een derde partij werken. Dat kan een intermediair zijn, of een detacheringsconstructie. Het tarief zakt vaak iets, maar de opdracht blijft bestaan. Voor sommigen is dat een verslechtering, voor anderen juist een oplossing: een deel van het administratieve risico verdwijnt.

Wat er niet in de cijfers staat, is of dit tijdelijk is of blijvend. De handhaving is nog relatief nieuw en bedrijven zoeken nog uit hoe ze ermee omgaan. Het kan zijn dat de markt zich aanpast en er nieuwe, duidelijkere vormen van samenwerken ontstaan. Het kan ook zijn dat hoogopgeleide zzp'ers voorgoed een stap terug doen naar loondienst of detachering.

Wij merken bij Will Werk dat opdrachtgevers steeds vaker vragen naar detachering als alternatief voor een directe zzp-opdracht, juist om dit soort risico's te vermijden.