Zelfstandigenwet verliest zijn toetsingscommissie, nog voor hij er is

Het kabinet schrapt de toetsingscommissie uit de Zelfstandigenwet. De wet zelf moet er nog steeds komen, in 2028. Maar het onderdeel dat zou moeten checken of iemand terecht als zzp'er werkt, verdwijnt voordat de wet er zelfs maar is.

Dat is opvallend. Minister Aartsen zei eerder dat de Zelfstandigenwet een veilige haven moet bieden aan zzp'ers. Een veilige haven suggereert dat er iemand aan de poort staat die controleert wie er binnenkomt. Schrap je die controle, dan blijft de vraag wie straks bepaalt of iemand écht zelfstandig is, of gewoon een werknemer zonder contract.

Wat de commissie precies zou hebben gedaan en waarom die nu wegvalt, staat niet in de berichten die er nu over zijn. Dat is dus ook wat we niet weten: geen onderbouwing, geen vervangend mechanisme genoemd. Alleen dat 2028 als jaartal blijft staan en dat de toetsing eruit gaat.

Ondertussen wacht niemand op 2028. De rechter deed onlangs uitspraak in een zaak waarin de vraag was of een inspanningsverplichting automatisch een arbeidsovereenkomst maakt. Dat bleek niet zo te zijn. Zulke uitspraken gebeuren nu al, los van welke wet er nog moet komen. Wie als zzp'er werkt of zzp'ers inhuurt, wordt niet in 2028 voor het eerst met deze vraag geconfronteerd. Dat gebeurt nu al, per zaak, bij de rechter.

Het aantal zzp'ers en flexwerkers is de laatste tijd al flink afgenomen, met de overheid zelf in een dubbele rol: ze maakt de regels én is zelf opdrachtgever van veel zelfstandigen. Die twee petten wringen. Een wet die duidelijkheid moet brengen, maar het toetsende onderdeel er alvast uit haalt, brengt die duidelijkheid niet dichterbij.

Voor werkgevers die nu met zzp'ers werken betekent dit vooral: reken niet op een wet die het antwoord geeft. De onduidelijkheid over wie zelfstandig is en wie niet, blijft de komende jaren bij de rechter liggen, niet bij een commissie die iets vooraf toetst. Voor zzp'ers zelf geldt hetzelfde. Een contract dat op papier klopt, is niet automatisch een garantie. Dat liet de rechter net nog zien.

Bij Will Werk zien we dagelijks werkgevers en werkzoekenden die met deze vraag worstelen, of het nu om een vaste plek gaat of een opdracht als zelfstandige. Duidelijkheid komt voorlopig niet uit Den Haag, maar uit de rechtszaal.