Zonder drie opdrachtgevers geen zzp'er meer

Drie opdrachtgevers. Dat is het getal waar je als zzp'er straks aan moet voldoen om nog zzp'er te mogen heten, als de nieuwe Zelfstandigenwet doorgaat zoals HR Praktijk beschrijft. Werk je nu voor één vaste klant, of twee, dan tel je in de ogen van de wet straks mogelijk niet meer als zelfstandige. Dat is geen kleine aanpassing. Dat raakt de kern van wat zzp-schap betekent.

Veel zelfstandigen werken helemaal niet voor drie of meer opdrachtgevers tegelijk. Een interim-manager zit vaak maandenlang bij één organisatie. Een zzp-verpleegkundige werkt soms voor een vaste zorginstelling. Een freelance developer bouwt een half jaar aan één project. Dat is niet omdat ze stiekem eigenlijk werknemer willen zijn, maar omdat opdrachten nu eenmaal zo lopen. De nieuwe regel kijkt niet naar hoe het werk voelt, maar naar een telling.

Zorgvisie peilt onder lezers of de nieuwe zzp-wet de zorg verlost van dure inhuur. Die vraag is niet toevallig. De zorg leunt al jaren zwaar op zzp'ers, juist omdat vaste dienstverbanden lastig te vullen zijn. Als zzp'ers met één opdrachtgever straks niet meer als zelfstandige gelden, moeten zorginstellingen die mensen in loondienst nemen of via een bureau inhuren. Beide zijn duurder dan wat er nu gebeurt. De wet die bedoeld is om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, kan in de zorg dus juist de kosten opdrijven.

Accountancy Vanmorgen zegt het scherp: het grootste probleem bij de zzp-wet is niet een gebrek aan regels, maar angst. Opdrachtgevers weten nu al niet zeker wanneer ze een zzp'er mogen inhuren zonder risico op een naheffing. Die onzekerheid bestaat al jaren onder de Wet DBA, en wordt er met een nieuwe wet niet vanzelf minder op. Bedrijven kiezen dan vaak voor de veilige weg: geen zzp'er inhuren, ook al zou dat voor beide partijen de beste oplossing zijn.

Op een netwerkevent van ZZP Nederland wordt de vraag letterlijk gesteld: gaat de stap van Wet DBA naar Zelfstandigenwet nu eindelijk duidelijkheid brengen? Dat die vraag nog moet worden gesteld, zegt genoeg. Na jaren van aangekondigd en uitgesteld handhavingsbeleid rond schijnzelfstandigheid is het vertrouwen dat een nieuwe wet de knoop doorhakt niet groot.

De KVK wijst ondertussen op wat er nu al geldt: onder de Wet DBA moet je als opdrachtgever kunnen aantonen dat een zzp'er écht zelfstandig werkt, en niet in de praktijk gewoon meedraait als werknemer. Die toets kijkt naar gezag, vervangbaarheid en ondernemersrisico. Een harde eis van drie opdrachtgevers zou die toets simpeler maken om te controleren, maar ook grover. Een zzp'er die bewust voor één langlopend project kiest, valt dan buiten de boot, ook al is er niets schijns aan die zelfstandigheid.

Wat er precies in de wet komt te staan en wanneer die ingaat, is nog niet duidelijk. Dat weten we niet, en dat zeggen we dan ook liever dan dat we erover heen schrijven. Wat wel te zien is: werkgevers in zorg, bouw, IT en interim-functies doen er goed aan nu al na te denken over hoe ze met zzp'ers werken, en of een vast dienstverband of een uitzend- of detacheringsconstructie straks aantrekkelijker wordt dan een zzp-contract.

Voor zzp'ers zelf is het advies voorlopig simpel: hou in de gaten voor hoeveel opdrachtgevers je werkt, en wat er gebeurt als dat er straks te weinig zijn. Will Werk volgt deze wetgeving, omdat het direct raakt aan hoe onze klanten mensen inhuren en hoe werkzoekenden aan de slag gaan.